4 Views0
nadwaga a ciąża

Nieprawidłowy sposób żywienia kobiety w okresie rozrodczym, jak również powielanie błędnych zachowań żywieniowych ukształtowanych w okresie dzieciństwa oraz wczesnej młodości przyczynia się do niewłaściwego spożycia poszczególnych składników pokarmowych takich jak białka, tłuszcze, węglowodany, witaminy i składniki mineralne. Przekłada się to bezpośrednio na stan zdrowia, prowadząc do wielu zmian metabolicznych w funkcjonowaniu organizmu, także do zmian hormonalnych utrudniających zajście w ciążę i jej prawidłowy przebieg. Wpływ nadmiernej masy ciała na płodność kobiety widoczny jest na wszystkich etapach reprodukcji, zaczynając od etapu zajścia w ciążę aż do powikłań w przebiegu ciąży, porodu oraz okresu połogu.

Występująca coraz powszechniej nadwaga i otyłość urasta do rangi epidemii XXI wieku, stanowiąc poważny problem, zarówno społeczny jak i medyczny. Według badań WHO (Światowa Organizacja Zdrowia) przeprowadzonych w ramach projektu MONICA ponad połowa dorosłych Europejczyków ma nadwagę. Otyłość dotyczy aż 22% kobiet dorosłych, w tym ponad 35% kobiet w wieku rozrodczym. Najczęściej problem jest bagatelizowany przez samą kobietę. Dopiero w momencie zaistnienia problemów zdrowotnych lub też niemożności zajścia w ciążę, rozpoczyna ona walkę z nieprawidłową masą ciała i nadmiarem tkanki tłuszczowej w organizmie.

Nieprawidłowa masa ciała kobiety w okresie dojrzewania istotnie wpływa na zmniejszenie szansy zajścia w ciążę i posiadanie potomstwa w życiu dorosłym. Wiąże się to ze zwiększonym ryzykiem zaburzeń miesiączkowania i jajeczkowania, w tym do występowania cykli bezowulacyjnych. Nadmierna masa ciała przyczynia się do obniżenia potencjału reprodukcyjnego u kobiet, które wcześniej miesiączkowały prawidłowo. Uważa się, że główną przyczyną niepłodności u kobiet z nadwagą i otyłością jest współwystępująca insulinooporność i hiperinsulinemia, które odpowiedzialne są za hiperandrogenemię, czyli wzrost produkcji jajnikowych androgenów (męskich hormonów płciowych). Ponadto te nieprawidłowości zaburzają rozwój oocytów w pęcherzykach jajnikowych i przyczyniają się do poronień. Związane z nadmiarem tkanki tłuszczowej wysokie stężenie leptyny[1] bezpośrednio wpływa na wzrost poziomu insuliny i rozwój insulinooporności, tym samym przyczynia się do zaburzeń jajeczkowania i dysfunkcji jajników. Dodatkowo niepłodność u kobiety z nadmierną masą ciała wiąże się z licznymi zaburzeniami hormonalnymi, głównie hormonów płciowych. Dochodzi do obniżenia wydzielania hormonów FSH i LH syntetyzowanych w przysadce mózgowej, progesteronu wydzielanego przez ciałko żółte oraz SHBG (globuliny płciowej). Odpowiednie ich stężenie w poszczególnych fazach cyklu menstruacyjnego warunkuje prawidłowość procesów rozrodczych, zwiększając szanse na zapłodnienie i rozwój zarodka.

W badaniach coraz częściej zwraca się uwagę na wpływ nadmiernej masy ciała kobiety przed ciążą na ryzyko poronienia w pierwszym trymestrze ciąży lub też urodzenie martwego dziecka. Im wyższa wartość wskaźnika BMI, tym ryzyko wystąpienia komplikacji w przebiegu ciąży i porodu jest większe, a ciąża matek otyłych jest klasyfikowana przez ginekologów i położników jako ciąża wysokiego ryzyka. Komplikacje diagnostyczne i chirurgiczne to między innymi trudności w badaniach ultrasonograficznych pozwalających określić termin porodu czy wykrycie wad rozwojowych, a także monitorowania ruchów płodu i akcji serca. Porody matek otyłych są zazwyczaj dłuższe i często kończą się cesarskim cięciem. Warto zaznaczyć, że szanse na pomyślne zakończenie ciąży porodem naturalnym u kobiety otyłej, na której wykonany był już zabieg cesarskiego cięcia wynoszą mniej niż 15%. Dodatkowo nadmierna masa ciała wiąże się z innymi problemami zdrowotnymi takimi jak zaburzenia układu krążenia (choroby układu sercowo-naczyniowego), rozwój nadciśnienia tętniczego czy cukrzycy typu 2, które również wpływają negatywnie na przebieg ciąży.

Należy również wspomnieć o konsekwencjach, jakie na prawidłowy rozwój dziecka ma otyłość ich matek. Literatura wskazuje na zależność między matczyną otyłością a ryzykiem wcześniactwa, niedotlenienia, makrosomii[2] płodu czy rozwojem licznych wad wrodzonych. Ponadto przyczynia się to do wzrostu zachorowalności na przewlekłe zaburzenia zdrowotne noworodków i tym samym zwiększa ryzyko wystąpienia u nich zespołu metabolicznego na dalszych etapach życia.

Jednym z podstawowych zaleceń leczenia niepłodności jest obniżenie masy ciała. Wiąże się to z koniecznością zwiększenia aktywności fizycznej oraz zmiany nawyków żywieniowych, gdyż to one w największym stopniu odpowiedzialne są za nagromadzenie tkanki tłuszczowej. Utrata masy ciała nawet o 5-10%  znacznie zwiększa szanse na zapłodnienie i utrzymanie ciąży. Wdrożenie prawidłowego sposobu żywienia ma zapewnić przyszłej matce zdrowie i dobre samopoczucie, natomiast dziecku- prawidłowe wzrastanie i rozwój.

Autor: Paulina Świrta

Bibliografia:

  1. Bebelska K.P., Ehmke vel Emczyńska E.,  Gmoch-Gajzlerska E.: Otyłość jako czynnik zaburzający procesy rozrodcze. Nowiny Lekarskie 2011, 80, 60: 499-507. M
  2. McElrath T.F., Hecht J.L., Dammann O., Boggess K.: Pregnancy disorders that lead to delivery before the 28th week of gestation: an epidemiologic approach to classification. American Journal of Epidemiology 2008, 168, 9: 980-989.
  3. Trębska-Berner M., Kowalska-Koprek U., Karowicz-Bilińska A., Brozowska M., Estemberg D., Orłowska K., Kuś E.: Wpływ nadwagi lub otyłości u ciężarnych na przebieg ciąży i okresu okołoporodowego z uwzględnieniem stanu urodzeniowego noworodka w oparciu o materiał kliniczny. Ginekologia Polska 2009, 80: 845-850.
  4. WHO MONICA Project: MONICA Manual. Revised edition, Geneva. Cardiovascular Disease Unit 1990.
  5. Wickiewicz D., Zimmer M.: Otyłość a problem niepłodności u kobiet. Perinatologia, Neonatologia i Ginekologia 2008, 1, 2: 138-140.

[1] Leptyna – hormon wydzielany przez tkankę tłuszczową, wpływający m.in. na proces pobierania pokarmu i gospodarkę energetyczną organizmu.

[2] Makrosomia- hipertrofia wewnątrzmaciczna; nadmierna masa ciała płodu w stosunku do wieku płodowego/ ciąży

Polub i obserwuj:
error