/
136 Views0
niedoczynność tarczycy insulinooporność

 

Choroby tarczycy w społeczeństwie są bardzo częste. Szacuje się, że w Polsce około 22% osób choruje na choroby gruczołu tarczycowego lub chorowało w przeszłości. Niestety, choć problem ten dotyczy każdej z grup wiekowych, to nadal jest on bagatelizowany przez samych pacjentów. Pomimo różnych objawów nie decydują się oni na wizytę u specjalisty. Stąd też, wiele osób żyje z nieświadomością istniejącej choroby. Należy zaznaczyć, że nierozpoznana lub źle leczona choroba tarczycy może prowadzić do rozwoju wielu powikłań. W szczególności dotyczy to kobiety ciężarnej, u której hormony tarczycy wpływają na prawidłowy wzrost i rozwój płodu.

Według danych Głównego Urzędu Statystycznego, najliczniejszą grupę chorych stanowią osoby w wieku 50-59 lat, jednakże najnowsze badania wskazują na wzrost liczby nowych zachorowań wśród osób około 35-40. roku życia. Warto również zaznaczyć, że statystycznie kobiety chorują częściej niż mężczyźni. Często choroby tarczycy wiążą się z wystąpieniem bezpłodności oraz zaburzeń gospodarki węglowodanowej, w tym insulinooporności. Aby w pełni zrozumieć mechanizm rozwoju różnych jednostek chorobowych związanych z zaburzeniami tarczycy należy przybliżyć jej budowę i funkcjonowanie.

Tarczyca to niewielki narząd położony w dolnej części szyi. Jej główną rolą jest wydzielanie dwóch hormonów- tyroksyny (T4) i trijodotyroniny (T3), które wpływają na prawidłowe funkcjonowanie całego organizmu. Hormony tarczycy odpowiedzialne są za wszystkie procesy metaboliczne m.in. stymulują wzrost i rozwój organizmu. Ponad to, mają one istotne znaczenie dla rozwoju układu nerwowego, pokarmowego oraz rozrodczego, a także wzmagają procesy przemian energetycznych, w tym ciepłotę ciała i przemianę materii. Zaburzenia w wydzielaniu hormonów przez tarczycę dotyczą około 7% dorosłej populacji. Nieleczone mogą doprowadzić do rozwoju nadczynności tarczycy (czyli sytuacji, gdy ilość wydzielanych hormonów jest za wysoka) albo niedoczynności.

Niedoczynność tarczycy to zespół objawów związanych z niedostatecznym wydzielaniem hormonów przez tarczycę. Konsekwencją jest spowolnienie procesów metabolicznych organizmu. Jest to jedna z najczęstszych chorób gruczołu tarczowego, jej występowanie w społeczeństwie szacuje się na poziomie około 2%. Przyczyny rozwoju niedoczynności tarczycy nie są do końca poznane. Największy wpływ na rozwój choroby przypisuje się zapaleniu tarczycy typu Hashimoto, co wskazuje na duże znaczenie reakcji autoimmunologicznych zachodzących w organizmie. Kliniczna niedoczynność tarczycy zaliczana jest również jako jeden z głównych czynników rozwoju insulinooporności. Zdecydowanie częściej zaburzenie to występuje wśród osób chorych na cukrzycę niż w populacji ogólnej. Należy podkreślić, że niewyrównana (nieleczona) postać niedoczynności tarczycy wiąże się zarówno ze zwiększonym ryzykiem rozwoju insulinooporności jak i pogłębieniem już istniejącej. To w konsekwencji może prowadzić do rozwoju pełnoobjawowej cukrzycy typu 2.

Badań dotyczących wpływu niedoczynności tarczycy na zaburzenia gospodarki węglowodanowej organizmu jest niewiele, a ich wyniki nie są jednoznaczne. Warto jednak zaznaczyć, że choć w grupie badanych pacjentów nie zdiagnozowano insulinooporności, to często obserwowano występującą hiperinsulinemię[1] na czczo. Objaw ten może być interpretowany jako wczesny znak upośledzenia metabolizmu glukozy. Pewne jest natomiast to, że hormony tarczycy z uwagi na ich funkcję w organizmie mają bardzo duży wpływ na metabolizm glukozy. Wywierają istotny wpływ m.in. na zmniejszenie wątrobowej glukoneogenezy[2] i glikogenolizy[3]. Obserwuje się również spowolnienie spoczynkowego wydzielania insuliny oraz zmniejszony wychwyt (wchłanianie) glukozy w jelicie cienkim. W badaniach zaobserwowano zależność między niskim poziomem hormonów tarczycy a zmniejszoną wrażliwością tkanek na działanie insuliny. To z kolei potwierdza przypuszczenia, że niedoczynność tarczycy może mieć znaczny wpływ na rozwój insulinooporności związanej z upośledzeniem wrażliwości tkanek na insulinę.

Paulina Świrta Dietetyk

Bibliografia:

  1. Budlewski T., Franek E.: Diagnostyka obrazowa chorób tarczycy. Choroby Serca i Naczyń, 2009, 6, 1, s.37-41.
  2. Gierach M., Gierach J. Junik R.: Insulinooporność a choroby tarczycy. Endokrynologia Polska 2014, 66, 1, s. 70-76.
  3. Gierach M., Junik R.: Niedoczynność tarczycy u pacjentów z zespołem metabolicznym. Endokrynologia Polska 2015, 66, 4, s. 288-294.
  4. Polichtera A., Borowiak E.: Choroby tarczycy jako poważny problem medyczny w Polsce. Problemy Pielęgniarstwa 2008, 16, 1-2, s. 192-198.
  5. Sowiński J., Czupryniak L. i wsp.: Zalecenia Polskiego Towarzystwa Endokrynologicznego oraz Polskiego Towarzystwa Diabetologicznego dotyczące diagnostyki i leczenia zaburzeń funkcji tarczycy w cukrzycy typu 1 i 2,. Endokrynologia Polska 2013, 64, 1, s. 73-77.

[1]              hiperinsulinemia- podwyższony poziom insuliny w stosunku do poziomu glukozy we krwi.

[2]              glukoneogeneza- proces polegający na przekształcaniu związków niecukrowych np. aminokwasów w potrzebną organizmowi glukozę.

[3]              glikogenozliza- proces rozkładu glikogenu (zapasowego materiału energetycznego dla organizmu) na glukozę.